Libya

KATILIM BEDELİ :   7000 €

GENEL BİLGİLER
Başkent:Trablus

Yüzölçümü:1,759,540 km²

Nüfus:6.461.454(Temmuz 2010 tahmini)

Devlet Başkanı:Mustafa Abdulcelil (Ulusal Geçiş Konseyi Başkanı)

Başbakan:Mahmut Cibril (Ulusal Geçiş Konseyi Yürütme Kurulu Başkanı)

Para Birimi:Libya Dinarı (LD)  (1 ABD Doları =1,25 LD)

GSMH:77,912 milyar ABD Doları(2010 tahmini)

Konuşulan Diller:Arapça, bazı bölgelerde Berberice

Etnik Yapı:Aşiret düzeninin halen belli ölçüde geçerli olduğu Libya’da etnik yapı, % 97’si Arap ve Berberi olmak üzere, Tuaregler, siyahi kabileler (Tabular) ve zaman içinde yerli halkla karışmış Türk kökenli ailelerden oluşmaktadır. Ülkede ağırlığı olan önemli sayılabilecek 30 civarında aşiret bulunmaktadır.

Libya’nın Siyasi Görünümü

Yönetim Şekli: 17 Şubat 2011 tarihinde başlayan halk ayaklanması sonucunda, o tarihe kadar “Cemahiriye” rejimi yıkılmış olup hâlihazırda ülke, 28 Mart 2011 tarihinde kurulduğu açıklanan “Ulusal Geçiş Konseyi (UGK)” (Meclis) ve onun belirlediği “UGK Yürütme Kurulu” (Kabine) tarafından yönetilmektedir. (30.09.2011)

Devlet Başkanı: 28 Mart 2011 tarihinde kurulan “Ulusal Geçiş Konseyi (UGK) Başkanlığına, Kaddafi Yönetimi’nin Adalet Bakanı olan ve halk hareketinin ilk günlerinde görevinden istifa ederek muhaliflerin safına geçtiğini açıklayan Mustafa Abdulcelil getirilmiştir. 23 Ağustos 2011 tarihinde muhalifler Trablus şehrini alarak Muammer Kaddafi’nin idare merkezi olarak kabul edilen Bab-ul Aziziye’yi ele geçirmişler, böylece Bingazi ve Trablus’taki ikili yapı da sona ermiştir. Hâlihazırda Devlet Başkanlığı görevini Mustafa Abdulcelil yürütmektedir. Türkiye, 23 Mayıs 2011’den itibaren UGK’yı Libya’nın tek yasal ve muteber temsilcisi olarak tanımıştır.

Türkiye-Libya İlişkileri 

a) Siyasi İlişkilerimiz:Ortak tarihi ve kültürel bağlar, Libya'nın Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında kendi dış politikasına hizmet edecek şekilde de olsa Türkiye'ye verdiği destek ve 1975 yılından bu yana müteahhitlik firmalarımızın Libya'da yaptığı projeler ikili ilişkileri kuvvetlendiren etkenler olmuştur. Ancak, Türkiye'den beklediği yakınlık ve desteği umduğu ölçüde alamadığı düşüncesine kapılan Kaddafi'nin giderek artan Türkiye aleyhindeki söylemi, ilişkileri 1980’li yılların ortalarından itibaren zedelemeye başlamıştır.

90’lı yıllarda, Kaddafi’nin çeşitli vesilelerle Türkiye'nin yönetim şekli, bölünmez bütünlüğü, dış politikası ve tarihi aleyhinde asılsız ve tutarsız beyanlarda bulunması üzerine 13 Haziran 1997 tarihinde Türkiye, Trablus Büyükelçisini geri çekmiştir. Yeni Büyükelçinin Trablus'a atanması ise ancak, 1998 Şubat ayında mümkün olmuştur.

Libya'ya yönelik BM yaptırımlarının 5 Nisan 1999 tarihinde askıya alınmasının ardından uluslararası camiadaki yerini yeniden almaya çalışan Libya, özel bir önem atfettiği Türkiye ile de ilişkilerini düzeltmek çabası içine girmiştir. BM Güvenlik Konseyi’nin 12 Eylül 2000 tarihinde Libya’ya uygulanan ambargoyu kaldırması ve Libya’nın son olarak kitle imha silahları programını feshetmesi ülkemizce de olumlu karşılanmıştır. Basında Türkiye aleyhinde hemen her gün rastlanan yazıların şiddeti ve yoğunluğu, 2000 yılından itibaren nispeten azalmıştır.

Bununla birlikte üst düzey girişimlere rağmen 14 Temmuz 2005 tarihinde 2 Türk vatandaşının Kaddafi rejimince Libya’da idam edilmeleri ilişkilerimizde yeni bir soğukluğa yol açmıştır.

Ülkemizin son yıllarda izlediği proaktif dış politikanın diğer Ortadoğu ülkelerinde olduğu gibi Libya halkı nazarında da ülkemize yönelik yarattığı olumlu havayı dikkate alan Kaddafi, ülkemizle ikili ilişkileri geliştirme yönünde hareket etmeye başlamıştır.

17 Şubat 2011 tarihinde başlayan halk hareketinin ilk günlerinden itibaren Türkiye, Libya yönetimine Kaddafi’nin görevi bırakmasını ve vakit geçirmeden anayasa ve seçim yapmasını telkin etmiş ancak, müteaddit defalar yapılan bu çağrıların Kaddafi rejimince dikkate alınmaması üzerine, Trablus’taki Büyükelçiliğini 2 Mayıs 2011 tarihinde geçici olarak kapatmıştır.

Öte yandan, 23 Mayıs 2011 tarihinde Ulusal Geçiş Konseyi (UGK) Başkanı Mustafa Abdulcelil ülkemize davet edilmiş ve yapılan görüşmelerin ardından Türkiye, UGK’yı Libya’nın tek yasal ve muteber temsilcisi olarak tanıdığını açıklamıştır. Bu gelişmeleri müteakiben Türkiye, Libya Temas Grubu 4. Toplantısına İstanbul’da ev sahipliği yapmış ve Libya’ya yaklaşan Ramazan ayı öncesinde 100 milyon doları hibe, 100 milyon doları nakit kredi ve 100 milyon doları da ticari kredi olmak üzere toplam 300 milyon dolar yardım taahhüdünde bulunmuştur.

Libya’da düzenlenen NATO operasyonları kapsamında Türkiye, insani yardım ve uçuşa yasak bölge uygulamasının kontrolü görevlerini yerine getirmektedir. Bu kapsamda, çatışmaların en sıcak olduğu 2011 Nisan ayında, Misurata’ya hastane gemi göndermek suretiyle yaralıların Türkiye’de tedavileri sağlanmış olup, bu tür yardımlar daha sonra da devam etmiştir. Hâlihazırda ihtiyaca göre Türk gemi ve uçaklarıyla Trablus, Bingazi ve Misurata’dan yaralıların ülkemize götürülerek tedavilerinin yapılmasına devam edilmektedir.

1969 yılından 17 Şubat 2011 devrimine kadar Libya ile ülkemiz arasında karşılıklı olarak Devlet Başkanı düzeyinde bir ziyaret gerçekleşmemiştir. Öte yandan, ilk defa 25 Şubat-1 Mart 2010 tarihinde Adalet Bakanı olarak ülkemizi ziyaret eden Mustafa Abdulcelil, UGK Başkanı sıfatıyla 23 Mayıs 2011 tarihinde ülkemizi ziyaret etmiştir.

Başkent Trablus’un UGK’nın yönetimine geçmesini takiben, Sayın Başbakanımız 16 Eylül 2011 tarihinde Libya’yı ziyaret etmişlerdir.

b) Ticari ve Ekonomik ilişkilerimiz:Son yıllarda Libya ile ekonomik ve ticari ilişkilerimiz müteahhitlik hizmetleri başta olmak üzere her alanda giderek gelişme göstermiştir. İkili ticaret hacmimiz 2010 yılı sonu itibariyle yaklaşık 2,36 milyar dolar düzeyine ulaşmıştır. Libya’yla ticaret rakamları bin dolar cinsinden aşağıdaki tabloda mevcuttur.

Türkiye-Libya İkili Ticaret İstatistikleri (000$): 

İhracatımızda başlıca kalemleri sanayi ürünleri (makine, ulaşım, araçları, dokumacılık ve hazır giyim, yarı mamuller, demir-çelik, kimyasallar, diğer tüketim malları vs.) ve gıda maddeleri, ithalatımızın tamamına yakınını ise petrol ve petrole dayalı ürünler oluşturmaktadır. Ticaret hacmindeki denge son üç yıldır lehimize bir seyir izlemekte olup bunda ihracatımızdaki artışın yanı sıra 2007 yılından itibaren Libya’dan petrol ve petrol yan ürünleri ithalatımızı azaltmamızın etkisi bulunmaktadır.

Öte yandan, 2011 yılı başında Libya’da meydana gelen olaylar ve ardından gelen uluslararası müdahale, bu ülkeyle ticari ilişkilerimizi olumsuz yönde etkilemiştir. 2011 yılının ilk 8 ayında ülkemizin Libya'ya yönelik ihracatında % 42 oranında düşüş görülmüştür.

2009 yılı itibariyle Türk firmalarının Libya’da inşaat, tarım, madencilik, imalat ve hizmet sektörlerinde yaklaşık 60 milyon dolar tutarında yatırımı bulunmaktadır.

Bugüne kadar liman, yol, sulama, bina yapımı/restorasyonu (alışveriş merkezi, konut, otel vb.) gibi muhtelif alanlarda üstlenilen toplam 26,4 milyar dolar tutarındaki 529 projeyle müteahhitlik şirketlerimizin Rusya’dan sonra ikinci büyük pazarı olan Libya, önümüzdeki dönemde yarım kalan projelerin tamamlanması ve yeni yapılacak projelerle müteahhitlik şirketlerimize önemli fırsatlar sunma potansiyelini haizdir.