|
Dış Ticaret ve Yatırımlar
Irak, 1990 yılındaki Birinci Körfez Savaşı öncesinde yıllık 5,5 milyar ABD Dolarına varan ikili iş hacmi ile ülkemizin en yoğun ekonomik ve ticari ilişkiler içinde bulunduğu ülkeler arasında yer almıştır. Ancak, 1990 yılında Kuveyt’i işgali nedeniyle BM Güvenlik Konseyi tarafından Irak’a karşı alınan ekonomik ambargo kararı, ülkemiz ile Irak arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin durmasına yol açmıştır. Bununla birlikte, Irak, 1996 yılı sonunda uygulamaya konulan “Petrol Karşılığı Gıda Programı” çerçevesinde, BM Güvenlik Konseyi denetiminde önce sınırlı miktarlarda, 2000 yılından itibaren ise herhangi bir üst sınır olmadan ülkemize ve ülkemiz üzerinden diğer ülkelere yeniden petrol ihraç etmeye başlamıştır.
Irak’a 2003 yılında yapılan askeri müdahaleden sonra, ülkemiz ile Irak arasındaki ekonomik ve ticari ilişkiler yeniden artış dönemine girmiştir. Bunda, Irak’a uygulanan ekonomik ambargonun tamamen kaldırılması ile Irak’ın ekonomi dahil yeniden yapılanmaya başlaması etkili olmuştur. Bir yandan ülkemizin Irak’a ihracatı artarken, diğer yandan Türk müteahhitleri tekrar Irak pazarına girmişlerdir. Ancak, bu dönemde Irak’ta yaşanan yaygın şiddet ve terör olayları, ülkemiz ile Irak arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin daha fazla gelişmesini engelleyen bir faktör olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, yakın zamana kadar Türk müteahhitlerinin Irak’taki faaliyetleri büyük ölçüde nispeten daha güvenli olan Irak’ın kuzeyi ile sınırlı kalmış, Irak’ın geri kalan kısmı ile ticaret de bu bölge üzerinden gerçekleştirilmiştir. 2007 yılı sonundan itibaren ise Irak’taki güvenlik durumunun giderek iyileşmesi üzerine, Türk müteahhitleri Irak’ın diğer bölgelerinde de iş almaya başlamışlardır.
Türk müteahhitleri 2003-2009 yılları arasında Irak’ta toplam 7,5 milyar ABD doları değerinde 495 proje gerçekleştirmişlerdir. Yıllık bazda üstlenilen iş miktarı 2003’te 242 milyon ABD dolarından 2009’da 1,3 milyar ABD dolarına yükselmiştir. Firmalarımız, yeniden yapılanma sürecindeki Irak’ta çeşitli konut projelerinden askeri tesislere, yol, köprü, baraj gibi altyapı projelerinden okul, hastane gibi sosyal tesislere pek çok alanda faaliyet göstermektedirler.
2010 yılında ikili ticaret hacmi 7 milyar ABD doları seviyesini aşmıştır.
Türkiye-Irak İkili Ticaret İstatistikleri (000$):
|
YILLAR
|
İHRACAT
|
İTHALAT
|
HACİM
|
DENGE
|
|
2003
|
829
|
112
|
941
|
716
|
|
2004
|
1.820
|
467
|
2.288
|
1.353
|
|
2005
|
2.750
|
458
|
3.208
|
2.291
|
|
2006
|
2.589
|
375
|
2.965
|
2.213
|
|
2007
|
2.811
|
645
|
3.456
|
2.167
|
|
2008
|
3.912
|
1.320
|
5.233
|
2.591
|
|
2009
|
5.126
|
952
|
6.078
|
4.174
|
|
2010
|
6.042
|
1.354
|
7.396
|
4.688
|
İhraç edilen mallardan birçoğu Irak'ta müteahhitlik projesi üstlenen firmalarımızın malzeme, makine ve inşaat ürünleri, temel gıda ve temizlik maddeleri ile elektrik ve elektronik ürünlerdir. Buna karşılık, Irak’tan ithalatımızın tamamına yakını ham petrol ve fuel oilden oluşmaktadır.
Irak’ın zengin petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip olması nedeniyle, ülkemiz ile Irak arasında özellikle enerji alanında büyük bir işbirliği potansiyeli mevcuttur.
Kültür
Irak, ender rastlanacak bir tarihe sahib olduğundan ülke nüfusunu meydana getiren gruplar da kendisine has özellikler gösterir. IrakArapçası yazıda modern, telaffuzda mahalli sitili benimsemiştir. Arapçayı, sırasıyla Kürtçe, Türkçe ve Ermenice takip eder.İngilizce ise en çok kullanılan batı lisanıdır.
|